Obrzędy i ich znaczenie w mszy świętej
Dodane przez Zbigniew Kowalski dnia 10.11.2011

---

OBRZĘDY I ZNACZENIE MSZY ŚWIĘTEJ
(opracowane na podstawie Ogólnego Wprowadzenia do Mszału Rzymskiego)

I. WSTĘP

Chrystus Pan, mając sprawować z uczniami ucztę paschalną, na której ustanowił Ofiarę swego Ciała i Krwi, polecił przygotować przestronną komnatę, usłaną ( Łk 22, 12). Kościół zawsze uważał, że polecenie to odnosi się również do niego, gdy ustanawiał przepisy dotyczące sprawowania Najświętszej Eucharystii co do duchowego przygotowania ludzi, oraz miejsc, obrzędów i tekstów. Również obecne normy, wydane zgodnie z postanowieniem Soboru Powszechnego Watykańskiego II, oraz nowy mszał, którym Kościół obrządku rzymskiego się posługuje przy sprawowaniu Mszy, są nowym dowodem tej troski Kościoła, jego wiary i niezmienionej miłości ku najwyższej tajemnicy eucharystycznej oraz świadczą o nieprzerwanej i ciągłej jego tradycji, mimo wprowadzenia pewnych rzeczy nowych.

ŚWIADECTWO NIEZMIENIONEJ WIARY
Ofiarny charakter Mszy świętej, uroczyście został stwierdzony przez Sobór Trydencki, zgodnie z całą tradycją Kościoła, został na nowo wyrażony przez Sobór Watykański II, który o Mszy wypowiedział te znamienne słowa:„”Nasz Zbawiciel podczas Ostatniej Wieczerzy ustanowił eucharystyczną Ofiarę swojego Ciała i Krwi, aby w niej na całe wieki, aż do swego przyjścia, utrwalić ofiarę krzyża i tak powierzyć Kościołowi, umiłowanej Oblubienicy, pamiątkę swej męki i zmartwychwstania”.”
To, czego w ten sposób uczy Sobór, stale wyrażają formuły Mszy. Albowiem nauka ta została wyrażona ściśle tym zwrotem Sakramentarza leoniańskiego:„”Ilekroć sprawujemy tę ofiarę na pamiątkę Chrystusa, dokonuje się dzieło naszego odkupienia, we właściwy sposób i dokładnie jest rozwinięta w Modlitwach eucharystycznych; w nich bowiem kapłan, dokonując anamnezy, zwraca się do Boga w imieniu całego ludu, składa Mu dzięki oraz przedstawia żywą i świętą Ofiarę, to znaczy dar ofiarny Kościoła i Hostię, której ofiarowaniem sam Bóg chciał być przebłagany, oraz prosi, aby Ciało i Krew Chrystusa były Ofiarą miłą Ojcu i zbawienną dla całego świata”.
W ten sposób w nowym mszale prawo modlitwy Kościoła odpowiada stałemu prawu wiary, które nam przypomina, że jednym i tym samym jest Ofiara krzyża i jej sakramentalne odnowienie we Mszy, którą podczas Ostatniej Wieczerzy Chrystus Pan ustanowił i jej sprawowanie zlecił Apostołom na swoją pamiątkę, oraz że Msza jest jednocześnie Ofiarą uwielbienia, dziękczynienia, przebłagania i zadośćuczynienia.
Również cudowną tajemnicę rzeczywistej obecności Pana pod eucharystycznymi postaciami, potwierdzoną przez Sobór Watykański II i inne dokumenty Nauczycielskiego Urzędu Kościoła w tym samym znaczeniu, w jakim je podał do wierzenia Sobór Trydencki, stwierdza się w obrzędach Mszy nie tylko słowami konsekracji, którymi uobecnia się Chrystusa przez przeistoczenie, lecz również przez poczucie i okazywanie najwyższej czci i adoracji, jak to się dzieje w liturgii eucharystycznej. Z tego samego względu nakłania się – abyśmy my – lud chrześcijański, aby ten podziwu godny Sakrament adorował w szczególny sposób w Czwartek Wieczerzy Pańskiej oraz w uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa.

WIERNOŚĆ TRADYCJI
Gdy Sobór Watykański II zarządził odnowę obrzędów Mszy świętej, polecił między innymi, aby niektóre obrzędy przywrócono„stosownie do pierwotnej tradycji Ojców Kościoła, czyli używając tego samego wyrażenia, co św. Pius V w Piśmie apostolskim zaczynającym się od słów Quo primum, którym w roku 1570 ogłoszony został Mszał trydencki. Ta zgodność słów pozwala stwierdzić, jakim sposobem oba Mszały rzymskie, chociaż dzielą je cztery wieki, zawierają jedną i tę samą tradycję. Jeśli zaś rozważymy wewnętrzne elementy tej tradycji, zrozumiemy, jak wspaniale drugi mszał udoskonala pierwszy.

DOSTOSOWANIE DO NOWYCH WARUNKÓW
Nowy mszał świadczy o prawie modlitwy Kościoła rzymskiego i jednocześnie chroni przekazany przez nowsze Sobory depozyt wiary, a z drugiej strony stanowi duży krok naprzód w liturgicznej tradycji.
Gdy Ojcowie Soboru Watykańskiego II powtarzali dogmatyczne zasady Soboru Trydenckiego, przemawiali w całkiem innym okresie dziejów świata; dlatego w dziedzinie duszpasterstwa mogli podać postanowienia i rady, jakich przed czterema wiekami nie można było nawet przewidywać.
Już Sobór Trydencki uznał wielką wartość pouczającą zawartą w sprawowaniu Mszy świętej. Nie zdołał jednak wyprowadzić stąd wszystkich wniosków dla praktycznego życia. Wielu usilnie domagało się zezwolenia na używanie języków narodowych w sprawowaniu eucharystycznej Ofiary. W stosunku do tego żądania Sobór, uwzględniając ówczesne okoliczności, uważał za swój obowiązek znowu podkreślić tradycyjną naukę Kościoła, według której eucharystyczna Ofiara jest przede wszystkim dziełem samego Chrystusa; na jej skuteczność zatem nie wywiera wpływu sposób, w jaki wierni w niej uczestniczą. Dlatego ogłoszono w następujących, a jednocześnie umiarkowanych słowach: „„Chociaż Msza zawiera bogatą treść dla pouczenia wiernego ludu, mimo to nie wydało się Ojcom właściwe, aby wszędzie była sprawowana w języku narodowym. Sobór Trydencki obwieścił, że na odrzucenie zasługuje ten, kto by utrzymywał, że„liturgiczne zarządzenie Kościoła rzymskiego, według którego część kanonu i słowa konsekracji odmawia się po cichu, jest godne potępienia albo że Mszę św. należy odprawiać tylko w języku narodowym.”
Niemniej, chociaż Sobór Trydencki zakazał używania języka narodowego w Mszy, to jednak nakazał duszpasterzom, by zastępowali jego brak odpowiednią katechezą:„”aby owce Chrystusa nie cierpiały głodu” (...), poleca święty Sobór pasterzom i wszystkim sprawującym pieczę nad duszami, by często w czasie odprawiania Mszy św. - czy to sami, czy przez kogoś innego - wyjaśniali niektóre teksty czytane podczas sprawowania Mszy i między innymi żeby wyjaśniali jakąś tajemnicę tej Najświętszej Ofiary, szczególnie w niedziele i święta.
Dlatego Sobór Watykański II, zgromadzony w celu przystosowania Kościoła do wykonywania jego apostolskiego posłannictwa, tak jak Sobór Trydencki, w pełni docenił dydaktyczny i duszpasterski charakter liturgii. Ponieważ żaden katolik nie przeczył prawowitości i skuteczności świętego obrzędu sprawowanego w języku łacińskim, Sobór mógł przyznać:„używanie języka ojczystego nierzadko może być bardzo pożyteczne dla wiernych i pozwolił na jego używanie. Żarliwość, z jaką tę uchwałę wszędzie przyjęto, sprawiła, że pod kierunkiem biskupów i samej Stolicy Apostolskiej wszelkie czynności liturgiczne z udziałem ludu wolno było sprawować w języku ojczystym, aby wierni pełniej rozumieli sprawowane misterium.
Nade wszystko zaś Sobór Watykański II, doradzając ów doskonalszy sposób uczestnictwa we Mszy świętej, który polega na tym, że po Komunii kapłana wierni przyjmują Ciało Pańskie z tej samej Ofiary, zachęcał do urzeczywistnienia innego życzenia Ojców trydenckich, aby dla pełniejszego udziału w świętej Eucharystii„podczas każdej Mszy św. obecni wierni komunikowali nie tylko duchowym uczuciem, lecz także sakramentalnym przyjęciem Eucharystii.
Wiedziony tym samym duchem i pasterską gorliwością, Sobór Watykański II mógł w nowy sposób rozważyć przepis trydencki o Komunii pod obiema postaciami. Ponieważ dziś bynajmniej nie podaje się w wątpliwość teologicznych zasad o pełnej mocy Komunii, gdy przyjmuje się Eucharystię pod jedną postacią chleba, Sobór pozwolił przyjmować niekiedy Komunię pod obiema postaciami, gdy przez bardziej wymowną formę sakramentalnego znaku nadarza się szczególnie dogodna sposobność głębszego zrozumienia sakramentu, w którym wierni uczestniczą.
W ten sposób liturgiczne normy Soboru Trydenckiego w wielu szczegółach zostały dopełnione i udoskonalone przez normy Soboru Watykańskiego II, który do końca doprowadził wysiłki mające na celu zbliżenie wiernych do świętej liturgii, podejmowane w ciągu czterech minionych wieków, najbardziej przez ruch liturgiczny popierany przez świętego Piusa X i jego następców.


II. POSZCZEGÓLNE CZĘŚCI MSZY ŚWIĘTEJ

OBRZĘDY WSTĘPNE
Lud Boży zostaje zwołany razem na Mszę świętą, to jest na Wieczerzę Pańską, aby pod przewodnictwem kapłana, który uobecnia osobę Chrystusa, sprawować pamiątkę Pańską, czyli Ofiarę eucharystyczną. Stąd też do tego lokalnego zgromadzenia Kościoła świętego doskonale odnosi się obietnica Chrystusa: Gdzie są dwaj albo trzej zgromadzeni w imię moje, tam jestem pośród nich” (Mt 18, 20). W sprawowaniu bowiem Mszy świętej, w której zostaje utrwalona Ofiara krzyża, Chrystus jest rzeczywiście obecny w samym zgromadzeniu zebranym w Jego imię, w osobie szafarza, w swoim słowie, a w sposób substancjalny i trwały pod postaciami eucharystycznymi.
Msza św. składa się jakby z dwóch głównych części, mianowicie z Liturgii słowa i z Liturgii eucharystycznej, które tak ściśle łączą się ze sobą, że stanowią jeden akt kultu. Albowiem we Mszy świętej zostaje zastawiony zarówno stół słowa jak i Chrystusowego Ciała, z którego wierni czerpią naukę i pokarm.
Obrzędy poprzedzające Liturgię słowa, czyli wejście, pozdrowienie, akt pokutny, Kyrie, Chwała i kolekta, mają charakter wstępu, wprowadzenia i przygotowania.
Ich celem jest to, aby wierni gromadzący się razem, stanowili wspólnotę oraz przygotowali się do uważnego słuchania Bożego słowa i godnego sprawowania Eucharystii.

Wejście
Po zgromadzeniu się ludu – tu jakże ważne jest wcześniejsze wyciszenie się, zapytanie samego siebie z jakim bagażem przychodzę na spotkanie z Panem, co chcę Mu ofiarować, za co przeprosić i o co błagać – bo kiedy kapłan z usługującymi (min. ministranci, lektorzy) udają się do ołtarza, intonując się śpiew na wejście to już rozpoczyna się cud nad cudami, a my powinniśmy byś już do tego cudu odpowiednio przygotowani. Śpiew rozpoczyna celebrację, umacnia naszą jedność zgromadzonych, wprowadza nasze umysły w przeżywanie misterium okresu liturgicznego lub święta oraz towarzyszy procesji kapłana i usługujących.

Pozdrowienie ołtarza i zgromadzonego ludu
Po przyjściu do prezbiterium kapłan, i usługujący oddają cześć ołtarzowi przez głęboki ukłon. Na znak czci kapłan całuje ołtarz; kapłan według zaistniałych okoliczności i uznania okadza krzyż i ołtarz – ukazując wyjątkowość sytuacji i wydarzeń jakie niebawem mają nastąpią.
Po śpiewie na wejście kapłan, stojąc na miejscu przewodniczenia, razem z całym zgromadzeniem wykonuje znak krzyża – czyli rozpoczęcie świętego zgromadzenia w imię Trójcy Przenajświętszej. Każde zgromadzenie Boże rozpoczyna się W IMIĘ TRÓJCY ŚW. Nie tylko Msza św. ale wszystkie liturgiczne nabożeństwa i modlitewne spotkania tak powinny się rozpoczynać.
Następnie poprzez pozdrowienie oznajmia zgromadzonej wspólnocie obecność Pana. Słowa „Pan z Wami” - to niczym słowa kapłana mówiące „jak dobrze, że tu jesteśmy, to niczym zwykłe ciepłe „dzień dobry”, cieszę się, że jesteśmy tu razem, że ja jestem z Wami a Wy jesteście tu ze mną”. Poprzez to pozdrowienie i odpowiedź ludu ukazuje się misterium zgromadzonego Kościoła. Po pozdrowieniu ludu kapłan lub świecka osoba usługująca może w bardzo krótkich słowach wprowadzić wiernych w treść Mszy świętej danego dnia, czyli komentarz, który pomaga nam lepiej zrozumieć charakter, misję i cel danego spotkania. I nasza odpowiedź, „I z duchem Twoim” – to niczym informacja potwierdzająca, jak dobrze że jesteśmy tu razem.

Akt pokuty
Następnie kapłan wzywa do aktu pokuty, czyli zatrzymania się nad sobą i zapytania samego siebie o stan mojego ducha, aby następnie po krótkiej chwili milczenia cała społeczność w formie wspólnego wyznania przepraszała Boga za popełnione grzechy. Dalej kapłan zaś kończy słowami, „Niech się zmiłuje nad nami Bóg Wszechmogący i odpuściwszy nam grzechy…”. W dniu Pańskim, zwłaszcza w Okresie Wielkanocnym, zamiast zwykłego aktu pokuty może się odbyć błogosławieństwo wody i pokropienie nią wiernych na pamiątkę chrztu.

Panie, zmiłuj się nad nami
Po akcie pokuty rozpoczyna się aklamacja Kyrie eleison, chyba że występowała już w akcie pokuty. Ponieważ jest to śpiew, w którym wierni oddają cześć Panu i błagają o Jego miłosierdzie, z zasady wykonują go wszyscy, to znaczy bierze w nim udział lud oraz schola albo kantor - organista. Każde wezwanie powtarza się zwykle dwa razy, zaś my świadomie włączamy się w ten śpiew oczekując Bożego miłosierdzia. W myśl ewangelicznych słów Chrystusa: „za nim przyniesiesz swój dar przed ołtarz wpierw idź i pojednaj się ze swoim bratem”, niech to będzie choćby zamiar w myślach i sercu ale niech to będzie miało wymiar pragnienia poprawy swojego postępowania.

Chwała na wysokości
Chwała to starochrześcijański i czcigodny hymn, w którym Kościół zgromadzony w Duchu Świętym uwielbia oraz błaga Boga Ojca i Baranka. Hymnu tego nie można zastępować innym tekstem. Rozpoczyna go kapłan albo zależnie od okoliczności kantor-organista Śpiewa się lub recytuje hymn w niedziele poza Okresem Adwentu i Wielkiego Postu, a także w uroczystości i święta oraz podczas szczególnie uroczystych celebracji. Wyraża nasze osobiste i wspólnotowe oddanie się Bogu pod Jego opiekę, ukazanie i uwielbienie Boga za Jego łaskawą obecność pośród nas.

Kolekta
Następnie kapłan wzywa lud do modlitwy; wszyscy razem z kapłanem zachowują chwilę milczenia, po to, aby sobie uświadomić, że stoją w obliczu Boga i wyrazić w sercu swoje prośby. Wtedy kapłan wygłasza orację, czyli modlitwę, którą zwykło się nazywać„kolektą i w której wyraża się charakter celebracji. Na mocy starożytnej tradycji Kościoła kolekta jest zazwyczaj skierowana do Boga Ojca, przez Chrystusa w Duchu Świętym oraz kończy się dłuższą konkluzją trynitarną w następujący sposób:
- jeśli jest skierowana do Ojca: Przez naszego Pana Jezusa Chrystusa, Twojego Syna, który z Tobą żyje i króluje w jedności Ducha Świętego, Bóg, przez wszystkie wieki wieków;
- jeśli jest skierowana do Ojca, ale pod koniec zawiera wzmiankę o Synu: Który z Tobą żyje i króluje w jedności Ducha Świętego, Bóg, przez wszystkie wieki wieków;
- jeśli jest skierowana do Syna: Który żyjesz i królujesz z Bogiem Ojcem w jedności Ducha Świętego, Bóg, przez wszystkie wieki wieków.
Lud, przyłączając się do modlitwy, przez aklamację Amen – uznaje modlitwę za swoją. We Mszy świętej zawsze odmawia się tylko jedną kolektę.
Możemy wypowiadać różne formy kolekty, w zależności od charakteru sprawowanej Eucharystii, np. inna będzie kolekta w Mszy za zmarłych, inna za świętych, czy ślubna, inna w Mszach wotywnych.


LITURGIA SŁOWA

Główną cześć Liturgii słowa stanowią czytania wzięte z Pisma Świętego oraz wykonywane między nimi śpiewy; homilia zaś, wyznanie wiary i modlitwa powszechna, czyli modlitwa wiernych, są rozwinięciem i zakończeniem Liturgii słowa. W czytaniach bowiem, które homilia wyjaśnia, to Bóg przemawia do swego ludu, ujawnia misterium odkupienia i zbawienia oraz „dostarcza” wiernym duchowego pokarmu; sam Chrystus przez swoje słowo jest obecny pośród wiernych. Lud przyswaja sobie to Boże słowo w milczeniu i przez śpiewy oraz przyłącza się do niego przez wyznanie wiary a dalej nakarmiony tym słowem zanosi modlitwę powszechną w potrzebach całego Kościoła i za zbawienie całego świata ale w myślach należy też wypowiedzieć swoje intencje z którymi przychodzimy do Boga.


Milczenie

Liturgię słowa należy tak sprawować i tak przeżywać, aby sprzyjała medytacji – wręcz „rozpłynięciu” się w Słowie Bożym, zatopieniu w tym co mówi do nas sam Pan Bóg. Dlatego trzeba unikać jakiegokolwiek pośpiechu, który utrudniałby skupienie. Abyśmy - my wierni – ukojeni łaską Bożą i pod wpływem Ducha Świętego mogli przyjąć słowo sercem i odpowiedź na usłyszane Słowo poprzez modlitwę.


Czytania biblijne

W czytaniach zostaje dla nas wiernych zastawiony stół Bożego słowa i otwiera się przed nami cudowny biblijny skarbiec. Poprzez układ czytań biblijnych, ujawnia się nam jedność obu Testamentów i dziejów zbawienia. Czytań ani psalmu responsoryjnego, w których zawiera się Boże słowo, nie wolno zastępować innymi tekstami, nie biblijnymi. Czytane teksty biblijne są powtarzane w pewnym uporządkowanym cyklu, co pozwala nie przeoczyć i nie ominąć żadnego biblijnego tekstu. A jednocześnie dokładnie i sumiennie je przeanalizować.


Psalm responsoryjny
Po pierwszym czytaniu następuje psalm responsoryjny, który jest integralną częścią liturgii słowa oraz posiada wielkie znaczenie liturgiczne i duszpasterskie, gdyż sprzyja medytacji nad słowem Bożym. Psalm responsoryjny powinien odpowiadać każdemu czytaniu i z zasady powinien pochodzić z lekcjonarza. Wypada, aby psalm responsoryjny był śpiewany, przynajmniej jeśli chodzi o refren należący do ludu. Aby zaś lud łatwiej mógł wykonywać refren psalmu, zostały wybrane pewne teksty refrenów i psalmów, przeznaczone na różne okresy roku albo na dni ku czci różnych grup świętych. Jeśli nie można śpiewać psalmu, recytuje się go w sposób możliwie najbardziej sprzyjający medytacji nad Bożym słowem.


Aklamacja przed czytaniem Ewangelii
Po czytaniu bezpośrednio poprzedzającym Ewangelię wykonuje się Alleluja lub inny śpiew przewidziany w rubrykach zgodnie z wymogami okresu liturgicznego. Aklamacja ta stanowi samodzielny obrzęd, przez który zgromadzenie przyjmuje i pozdrawia Pana mającego doń przemawiać oraz śpiewem wyznaje wiarę. Wszyscy stojąc wykonują tę aklamację pod przewodnictwem organisty – kantora.


Ewangelia
Czytanie Ewangelii stanowi szczyt Liturgii słowa. Sama liturgia poucza nas, że należy je otaczać najwyższym szacunkiem. Wyróżnia bowiem Ewangelię spośród innych czytań specjalnymi oznakami czci. Szafarz upoważniony do jej głoszenia, przygotowuje się do tej czynności przez błogosławieństwo lub modlitwę. „Bóg niech będzie w moim sercu i na moich ustach aby godnie głosił Jego Ewangelię” natomiast po przeczytaniu Ewangelii, kapłan mówi: „Słowa Ewangelii niech zgładzą grzechy moje”. Zaś wierni przez aklamacje „Chwała Tobie Chryste” wyznają wiarę, że Chrystus jest w słowach Ewangelii obecny i przemawia do nas. Ewangeliarz jest też przedmiotem szczególnych oznak czci.


Homilia
Homilia będąca częścią liturgii, jest bardzo zalecana, stanowi bowiem pokarm konieczny dla podtrzymania chrześcijańskiego życia. Winna być wyjaśnieniem jakiegoś aspektu czytań Pisma Świętego albo innego tekstu spośród stałych lub zmiennych części Mszy danego dnia, z uwzględnieniem zarówno obchodzonego misterium jak i szczególnych potrzeb słuchaczy. Dobrze jest zawsze w każdej homilii znaleźć coś dla swego ducha i naglących potrzeb, które w danym momencie przeżywamy. Słowo otuchy, umocnienia.


Wyznanie wiary
Symbol, czyli wyznanie wiary, zmierza do tego, aby cały lud zgromadzony dał odpowiedź na Boże słowo zwiastowane w czytaniach Pisma Świętego i wyjaśnione w homilii oraz przez wypowiedzenie reguły wiary według formuły zatwierdzonej do użytku liturgicznego przypomniał sobie i uczcił wielkie misteria wiary przed rozpoczęciem ich celebracji w Eucharystii. Credo – jest wyznanie wiary, którym też posługiwali się pierwsi chrześcijanie.


Modlitwa powszechna
W modlitwie powszechnej, czyli modlitwie wiernych, lud w pewien sposób odpowiada na Boże słowo przyjęte z wiarą i wykonując swą wynikającą z chrztu funkcję kapłańską, zanosi do Boga błagania za zbawienie wszystkich. Ważne jest aby zanoszono błagania za święty Kościół, za tych, którzy sprawują nad nami rządy, za ludzi znajdujących się w różnych potrzebach, a także za wszystkich ludzi i o zbawienie całego świata.
Modlitwa powszechna obejmuje zazwyczaj następujące intencje:
• w potrzebach Kościoła,
• za ludzi doświadczonych różnymi trudnościami,
• za miejscową wspólnotę,
• za wszystkie nasze troski, które są wypowiadane przez nas w naszych myślach,
• za zmarłych,
• za tych wszystkich, którzy proszą nas o modlitwę,
• za nas samych i siebie nawzajem.
Intencje mogą być bardzo różne, w zależności od celebracjach odbywających się w szczególnych okolicznościach, jak w czasie bierzmowania, małżeństwa, pogrzebu porządek intencji może bardziej uwzględniać określoną okoliczność, wyrażające błagania całej wspólnoty. My sami w myślach powinniśmy zanosić swoje intencje do Boga, z którymi przyszliśmy.

LITURGIA EUCHARYSTYCZNA

W czasie Ostatniej Wieczerzy Chrystus ustanowił paschalną Ofiarę i Ucztę, w której Ofiara krzyża stale uobecnia się w Kościele, ilekroć kapłan reprezentujący Chrystusa Pana czyni to samo, co sam Pan uczynił i co polecił uczniom czynić na swoją pamiątkę. Chrystus bowiem wziął chleb i kielich, złożył dzięki, połamał i podał swoim uczniom mówiąc: „Bierzcie, jedzcie, pijcie; to jest Ciało moje; to jest kielich Krwi mojej. To czyńcie na moją pamiątkę.” Dlatego Kościół całą celebrację Liturgii eucharystycznej ułożył z następujących części odpowiadających słowom i czynnościom Chrystusa. A mianowicie:
• Podczas przygotowania darów przynosi się do ołtarza chleb i wino z wodą, które Chrystus wziął w swoje ręce.
• W czasie modlitwy eucharystycznej składamy Bogu dziękczynienie za całe dzieło zbawienia, a złożone dary stają się Ciałem i Krwią Chrystusa.
• Zaś przez łamanie chleba i Komunię świętą wierni, choć liczni, to z jednego chleba przyjmują Ciało Pańskie i z jednego kielicha piją Krew Pańską, podobnie jak Apostołowie przyjęli je z rąk samego Chrystusa.


Przygotowanie darów
Na początku Liturgii eucharystycznej przynosimy do ołtarza dary, które staną się Ciałem i Krwią Chrystusa. Najpierw przygotowuje się ołtarz, czyli stół Pański, będący ośrodkiem całej Liturgii eucharystycznej, gdy umieszcza się na nim korporał, puryfikaterz, mszał i kielich. Następnie przynosi się dary na ofiarę: godne uznania jest to, jeśli wierni przynoszą chleb i wino, które przyjmuje od nich kapłan, aby je złożyć na ołtarzu. Cząstka wody, która wlewana jest do kielicha to nasze człowieczeństwo łączące się z Chrystusem, który jest w symbolu wina.
Podczas składania na ołtarzu chleba i wina kapłan odmawia ustalone formuły – „Błogosławiony jesteś Panie Boże wszechświata… – kapłan może okadzić złożone na ołtarzu dary, a następnie krzyż i sam ołtarz, aby w znakach wyrazić, że ofiara i modlitwa Kościoła wznosi się przed oblicze Boga jak kadzidło.
Z kolei kapłan stojąc z boku ołtarza, umywa ręce, wyrażając tym obrzędem pragnienie duchowego oczyszczenia – wypowiadając następujące słowa: „obmyj mnie Panie z mojej winy i oczyść z grzechu mojego”.
Modlitwa nad darami
Po złożeniu darów na ołtarzu i zakończeniu związanych z tym obrzędów kapłan wzywa wiernych, aby się modlili razem z nim. „Módlcie się, aby moją i waszą ofiarę przyjął Bóg Wszechmogący”. Następnie modlitwą nad darami kończy przygotowanie darów i przygotowuje zgromadzenie do modlitwy eucharystycznej. We Mszy świętej odmawia się tylko jedną modlitwę nad darami, która kończy się krótszą konkluzją, to znaczy: „Przez Chrystusa, Pana naszego”; jeśli zaś pod koniec modlitwy jest wzmianka o Synu, wówczas mówimy: „Który żyje i króluje na wieki wieków”. Zaś lud przyłączając się do modlitwy, przez odpowiedź Amen uznaje modlitwę za swoją.


Modlitwa eucharystyczna
Teraz rozpoczyna się modlitwa eucharystyczna, czyli modlitwa dziękczynienia i uświęcenia, która jest ośrodkiem i szczytem całej celebracji Eucharystycznej. Kapłan wzywa lud poprzez słowa: „Pan z Wami – i z duchem Twoim; w górę serca – wznosimy je do Pana; dzięki składajmy … aby wzniósł serca do Pana, oraz jednoczy go z sobą w modlitwie i dziękczynieniu, jakie w imieniu całej wspólnoty zanosi do Ojca przez Jezusa Chrystusa w Duchu Świętym. Znaczenie tej modlitwy polega na tym, aby całe zgromadzenie wiernych zjednoczyło się z Chrystusem w głoszeniu wielkich dzieł Bożych i w składaniu Ofiary. Modlitwa eucharystyczna domaga się, aby wszyscy wsłuchiwali się w nią w pełnym czci skupieniu.
W strukturze modlitwy eucharystycznej można wyróżnić następujące zasadnicze części:
• Dziękczynienie (wyraża się ono zwłaszcza w prefacji), w którym kapłan w imieniu całego świętego ludu wielbi Boga Ojca i składa Mu dziękczynienie za całe dzieło zbawienia lub za jakiś szczególny jego aspekt, zależnie od charakteru wspomnienia dnia, święta lub okresu.
• Aklamacja: całe zgromadzenie łącząc się z mocami niebios, śpiewa Święty. Aklamację tę, stanowiącą część modlitwy eucharystycznej, wykonuje cały lud razem z kapłanem.
• Epikleza: czyli szczególne wezwanie, w którym Kościół błaga o zesłanie mocy Ducha Świętego, aby dary złożone przez ludzi zostały konsekrowane, czyli stały się Ciałem i Krwią Chrystusa, i aby niepokalana Hostia, przyjmowana w Komunii świętej, przyczyniła się do zbawienia tych, którzy ją będą spożywać.
• Opowiadanie o ustanowieniu i konsekracja: poprzez słowa i czynności Chrystusa dokonuje się Ofiara, jaką sam Chrystus ustanowił podczas Ostatniej Wieczerzy, kiedy swoje Ciało i Krew złożył w darze pod postaciami chleba i wina, dał Apostołom do spożywania i picia oraz polecił im uwieczniać to samo misterium.
• Anamneza: spełniając nakaz otrzymany poprzez Apostołów od Chrystusa Pana, Kościół sprawuje pamiątkę samego Chrystusa, wspominając zwłaszcza Jego błogosławioną mękę, chwalebne zmartwychwstanie i wniebowstąpienie.
• Ofiarowanie: sprawując tę pamiątkę, Kościół, zwłaszcza tu i teraz zgromadzony, w Duchu Świętym składa Ojcu nieskalaną Ofiarę. Kościół dąży do tego, aby wierni ofiarowali nie tylko niepokalaną Hostię, lecz by się także uczyli samych siebie składać w ofierze i aby z dnia na dzień przez pośrednictwo Chrystusa coraz ściślej się jednoczyli z Ojcem i między sobą, by w końcu Bóg był wszystkim we wszystkich.
• Modlitwy wstawiennicze: wyrażają one prawdę, że Eucharystia jest sprawowana w zjednoczeniu zarówno z całym Kościołem niebiańskim jak i ziemskim oraz że ofiarę składamy za Kościół i za wszystkich jego członków żywych i umarłych, którzy zostali powołani do udziału w odkupieniu i zbawieniu, jakie Chrystus im wysłużył przez swoje Ciało i Krew.
• Końcowa doksologia: „Przez Chrystusa, z Chrystusem i w Chrystusie…” wyraża ona uwielbienie Boga; jej potwierdzeniem ze strony ludu i zakończeniem jest aklamacja Amen.
Obok bardzo wielu różnych formuły prefacji, możemy wyróżnić 5 modlitw eucharystycznych, 2 modlitwy eucharystyczne o pojednaniu i 3 modlitwy eucharystyczne z udziałem dzieci.


Obrzędy Komunii świętej
Ponieważ celebracja Eucharystii jest paschalną ucztą, wypada, aby zgodnie z nakazem Pana wierni należycie usposobieni przyjmowali Jego Ciało i Krew jako duchowy pokarm. Zmierza do tego łamanie chleba oraz inne obrzędy przygotowawcze, które bezpośrednio prowadzą wiernych do Komunii świętej.


Modlitwa Pańska
W modlitwie Pańskiej prosimy o codzienny chleb, który kojarzy się chrześcijanom zwłaszcza z chlebem eucharystycznym, a także błagamy o odpuszczenie grzechów, aby prawdziwie święci przyjmowali święte dary. Kapłan wypowiada zachętę do modlitwy, wszyscy zaś wierni zanoszą modlitwę razem z kapłanem. Sam kapłan dodaje embolizm, który brzmi: „Wybaw nas Panie od zła wszelkiego…”, który lud kończy doksologią” Bo Twoje jest Królestwo…. Embolizm będący rozwinięciem ostatniej prośby modlitwy Pańskiej jest błaganiem o uwolnienie spod mocy zła całej wspólnoty wiernych.

Obrzęd pokoju
Następuje obrzęd pokoju, w którym Kościół prosi o pokój i jedność dla siebie samego i dla całej ludzkiej rodziny, wierni natomiast powinni okazać sobie trwającą w Kościele komunię i miłość, zanim przyjmą Najświętszy Sakrament.

Łamanie Chleba
Kapłan, łamie chleb eucharystyczny. Spełniony przez Chrystusa podczas Ostatniej Wieczerzy gest łamania, który w czasach apostolskich nadał nazwę całej akcji eucharystycznej, oznacza, że wierni choć liczni, tworzą jedno Ciało przez przyjmowanie Komunii z jednego chleba, jakim jest Chrystus umarły za zbawienie świata i zmartwychwstały (por. 1 Kor 10, 17). Łamanie Chleba rozpoczyna się po przekazaniu znaku pokoju i winno się odbywać z należnym szacunkiem.
Kapłan łamie chleb i wpuszcza do kielicha cząstkę Hostii na znak zjednoczenia Ciała i Krwi Pańskiej w dziele zbawienia, to znaczy połączenia Ciała i Krwi Jezusa żyjącego i chwalebnego. Zaś śpiew wezwania i błagania Baranka Bożego towarzyszy łamaniu chleba i kończy się słowami: obdarz nas pokojem. – prawdziwym pokojem, który niesie nam sam Chrystus.

Komunia
Modlitwą odmawianą po cichu kapłan przygotowuje się do owocnego przyjęcia Ciała i Krwi Chrystusa. Wierni czynią to samo, modląc się w milczeniu. Następnie kapłan, trzymając nad pateną albo nad kielichem Chleb eucharystyczny, ukazuje go wiernym i zaprasza ich na Ucztę Chrystusa. Posługując się ustalonymi słowami ewangelicznymi, i w ten sposób razem z ludem wyraża akt pokory. Komunia święta jednoczy nas wszystkich w aktualnie sprawowanej Ofierze.
Poprzez śpiew wyrażamy duchową jedność komunikujących poprzez zjednoczenie głosów, ukazujemy swoją radość serca i w pełniejszym świetle objawiamy wspólnotowy” charakter procesji zdążającej na przyjęcie Eucharystii.
Natomiast po przyjęciu Komunii św. jakże dobrze jest znaleźć chwilę i przez pewien czas pomodlić się w ciszy, dziękując Bogu za tę niezasłużoną łaskę i też prosząc o bycie z nami w naszej codzienności.
Na zakończenie modlitwy ludu oraz całego obrzędu Komunii św. kapłan wypowiada modlitwę po Komunii, w której prosi o owoce celebrowanego misterium.

OBRZĘDY ZAKOŃCZENIA

Do obrzędów zakończenia należą:
• krótkie ogłoszenia, jeśli jest taka potrzeba sytuacji,
• kapłańskie pozdrowienie „Pan z Wami” i błogosławieństwo, które w pewnych dniach i okolicznościach może być ujęte w postaci modlitwy nad ludem albo w innym bardziej uroczystym sformułowaniu,
• odesłanie ludu przez kapłana, aby każdy wrócił do swoich dobrych czynów, wielbiąc i błogosławiąc Boga,
• ucałowanie ołtarza przez kapłana, następnie głęboki ukłon w stronę ołtarza, wykonany przez kapłana i innych usługujących,
• śpiew na zakończenie, wyrażający naszą radość ze spotkania z Panem.